Hazırlayan ve Kurgu : Hakan Kısa

İvriz Kaya Anıtı
Anıtta, ülkeye bir elinde üzüm salkımı diğer elinde buğday demeti tutarak bolluk ve bereket getiren Tanrı Tarhundas’a, ellerini kaldırıp dua ederek saygısını sunan Tuwana Ülkesi Rahip Kralı Warpalavas’ın betimleri yer almaktadır.
Her iki figürün arasındaki hiyeroglif bir yazıda ; “Ben hakim ve kahraman Tuvana Kralı Varpalavas sarayda bir prens iken bu asmaları diktim, Tarhundas onlara bereket ve bolluk versin.” İfadeleri bulunmaktadır.
Kabartmadaki giysiler Geç Hitit sanatının özelliklerini taşımaktadır. Tanrı figürü (Tarhundas) kuvvetli bir insan görünümünde olup, kol ve bacak adaleleri ile dikkati çekmektedir.
Prof. Dr. Muhibbe Darga’ya göre; üzerinde dizlerini açıkta bırakan kısa kollu, vücuduna yapışık bir giysi vardır.
Fryg madeni kemerine benzeyen kemeri, uçları sivri ayakkabıları, üç sıralı boynuzla bezeli başlığı, saç ve sakallar dönemin karakteristik özellikleridir.

Kral Varpalavas, geometrik motifli, eteği püsküllü uzun bir giysi ile ucu saçaklı manto giymiştir.
O döneme göre başlığı biraz farklı olup, boncuk dizileri ile süslenmiştir. Kral Varpalavas’ın küpesi, iri boncuklu kolyesi, bilezikleri de Arami takılarına benzemektedir. Her iki figürün arasındaki hiyeroglif bir yazıda ; “Ben hakim ve kahraman Tuvana Kralı Varpalavas sarayda bir prens iken bu asmaları diktim, Tarhundas onlara bereket ve bolluk versin.” denilmektedir. Kral Varpalavas, yöredeki Hitit ve Luwi kökenli halk için bu anıtı yaptırırken tanrı ve kral ilişkilerini simgesel olarak gözler önüne sermiştir.
Konya’nın Halkapınar ilçe sınırları içinde ve Ereğli’ye 17 kilometre uzaklıkta bulunan İvriz Kaya anıtı devasa kaya üzerine kabartma olarak M.Ö.1180-700 tarihleri arasında Geç Hitit Çağı’nda yapılmıştır.
Dev kaya üzerine oyulmuş olan rölyef 4.20 m. yüksekliğinde ve 2.40 m. genişliğindedir.
Tuwana Kralı Warpalawa’yı bir elinde buğday başakları diğerinde üzüm salkımı tutan tanrı Tarhundas’a tapınırken gösterir.
Tanrının başındaki boynuzlu başlık ilahiliği temsil eder. Tanrı Tarhundas figüründen oldukça küçük olan kral figürü özenle işlenmiş giysisi ile tapınma pozisyonundadır.
Anıtta, Fırtına Tanrısı Tarhundas ile bölgenin kralı Varpalavas tasvir edilmiştir. Krala göre daha büyük ölçülerde olan Tarhundas, ellerinde başaklar ve üzüm salkımı tutmaktadır. Bu Tarhundas’ın aynı zamanda bolluk ve bereket tanrısı olduğu da göstermektedir.
Tanrının karşısındaki kral ise daha küçük boyutlarda ve dua eder durumda tasvir edilmiştir.
Kral Varpalavas; yöredeki hitit ve luwi kökenli halk için, bu anıtı yaptırırken, tanrı ve kral ilişkilerini simgesel olarak gözler önüne sermiştir. Ayrıca, anıt dönemine ait olarak, burada yetiştirilen üzüm ve buğday hakkında bilgi vermesi bakımından ilginçtir.
Tuvana ülkesinin en görkemli krallarından Varpalawas tarafından yaptırılmış olan anıt, soğuk ve berrak suyu ile tanınan İvriz Çayı’nın hemen kenarında dik kaya yüzeyine kabartma olarak oyulmuş Arami, Asur ve Fryg etkilerinin görüldüğü Tuvana Krallığı’ndan günümüze gelebilmiş nadir eserlerden biridir.
İç Anadolu’nun iklimsel yapısı gece-gündüz arasındaki sıcaklık farkı, yaz – kış iklimsel etkileri anıtın üzerinde zamanla derin çatlakların oluşmasına yol açmış.
Açık alanlardaki anıtlar için en büyük ikinci tehlike ise aşınma ve çatlaklar arasında yeşeren ot.
Bu otlar zamanla çatlakların derinleşmesini ve anıtın üzerinde ciddi oranda kopmalara yol açabiliyor olmasıdır.
İvriz Kaya Anıtının bulunduğu bölgenin doğa güzelliğiyle, eşsiz tadı ve soğukluğuyla dikkat çeken coşkun akan İvriz suyuyla da dikkat çekmektedir. Mesire alanı olarak kullanılan bölge her yıl binlerce yerli ve yabancı turistin de uğrak yeri konumundadır.
İvriz Kaya Anıtı’nın başarılı bir kopyası İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde sergilenmektedir.
http://www.eregli.bel.tr/tr-407946456…/Ivriz-Kaya-Aniti

By Aydınlık Luminous

Bilim kurgu Araştırma Güncel yaşam Tarih Gelecek Ekonomi Science fiction Research Current life History Future Economy