Hazırlayan ve kurgu : Hakan Kısa


Şımarıklık konusu Umberto Eco’nun bir çocukluk anısını anlattığı “Dondurma Yemenin Usulleri” başlıklı kısa denemesini okurken aklıma geldi: “Ben küçükken”, diyor Eco, “çocuklara iki türlü dondurma alınırdı. Ya iki sentlik külah ya da dondurma pastası( Yazarın o zaman üç ila sekiz yaş arası olduğunu var sayabiliriz.) İki sentlik külah çok küçük olurmuş. Büyükannesi külahın hepsini yememesini, satıcının eli değdiği için sivri tarafını atmasını öğütlermiş. Ama o, külahın en lezzetli yeri tam da orası olduğu için atmış numarası yaparak külahın tamamını yermiş. Dört sentlik dondurma pastasının ise özel bir makinesi varmış, dondurmacı iki bisküviyi makineye koyar ve makine dondurmayı bisküvilerin arasına sıkıştırırmış.
Eco ana-babalarının dört sentlik tart yerine iki tane iki sentlik dondurma aldığı çocuklara imrenerek bakarmış. “Bu ayrıcalıklı çocuklar sağ ve sol ellerinde birer külah tutarak gururla yürürlerdi; başlarını ustaca bir yandan öte yana çevirerek önce bir külahı sonra ötekini yalarlardı; bu tören gözüme öylesine görkemli ve imrenilecek bir şey gibi görünürdü ki birçok kez “Ben de bu törene katılayım” diye izin istemiştim. Boşuna. Büyüklerim “Nuh” der, “peygamber” demezlerdi; dört sentlik bir dondurma kabul, ama iki tane iki sentlik dondurma asla olmaz.”

Bu tutumun ne matematik, ne ekonomi, ne de diyet uzmanlığı açısından bir anlamı yok gibidir. Eco’ya yapılan açıklama; gözlerini bir külahtan ötekine çevirmek zorunda kalan bir çocuğun taşlara, basamaklara, yoldaki yarıklara takılıp düşebileceği imiş. Ama o bunun pek de geçerli bir açıklama olmadığını, bunun ardında kendisine söylenmeyen başka, daha pedagojik bir gerekçe olduğunu sezermiş.
“Bugün, bir tüketim toplumunun, aşırılık ve ziyan uygarlığının bir üyesi ve kurbanı olarak, o sevgili ve artık hayatta olmayan büyüklerimin haklı olduğunu anlıyorum ” diyor Eco. Bugünkü düşünüşüne göre dört sentlik bir dondurma pastası yerine iki tane iki sentlik külah alındığında aynı para veriliyor olsa da, yani ekonomik bir israf söz konusu değilse de, iki külah sembolik olarak israf anlamına geliyordu. Ama iki külahın çekiciliği de buydu anlaşılan: “İki tane dondurma aşırılık anlamına geliyordu. Ve tam da bu nedenden dolayı benden esirgeniyorlardı; çünkü yakışıksız kaçıyorlardı, yoksulluğa hakarettiler, hayali bir ayrıcalığın sergilenmesi, zenginlikle övünmeydiler. Yalnızca şımartılmış çocuklar bir seferde iki külah yerlerdi, masallarda haklı olarak cezalandırılan çocuklardı onlar.” ”
Alıntı

By Aydınlık Luminous

Bilim kurgu Araştırma Güncel yaşam Tarih Gelecek Ekonomi Science fiction Research Current life History Future Economy